Door: Said Amrani

De regels betreffende sujud s-sahw, influisteringen van de duivel tijdens het gebed, arkaan en wajibaat van het gebed, en andere zaken.

Influisteringen van de sjaitaan (1)

Sheikh Ibn Baaz werd gevraagd: “Op het moment dat ik mijn gebed wil verrichten, ben ik verstrooid en ben ik in gedachten verzonken, terwijl ik het zelf niet in de gaten heb tot ik het gebed heb voltooid. Vervolgens verricht ik het gebed nogmaals, maar dan overkomt mij weer hetzelfde. Soms leidt dit er zelfs toe dat ik de eerste tashahhoed vergeet te verrichten en niet weet hoeveel rakaat ik heb gebeden, wat er toe leidt dat ik bang wordt voor Allah. Hierna verricht ik dan soejoed assahw. Ik vraag u mij te adviseren. Moge Allah u behagen.”

Antwoord: Dit zijn de influisteringen van de sjaitaan; daarom is het verplicht voor jou om aandacht te schenken aan jouw gebed. Dit gebed behoor je te verrichten in alle rust opdat je weet wat je zegt tijdens het gebed. Allah zegt: {Waarlijk, de gelovigen slagen. Degenen die nederig zijn in hun salaat.} [23:1-2]

Toen de Profeet صلى الله عليه و سلم een man zag die zijn gebed niet behoorlijk afmaakte en het niet in kalmte verrichtte, beval hij hem om het gebed opnieuw te verrichten en zei tegen hem: “Als je opstaat voor het gebed, verricht dan de woedoe op de juiste manier, richt je dan tot de qibla en zeg de takbier. Vervolgens lees je een deel uit de Koran en buig dan in kalmte, vervolgens richt je je op tot je recht op staat. Dan kniel je neer in kalmte, vervolgens richt je je op in kalmte, dan kniel je weer in kalmte. Dit verricht je in je gehele gebed.”

Als je weet dat je voor Allah staat en Hem in vertrouwen neemt, dan zal dat ertoe leiden  dat je khoeshoe’1 ontwikkelt in je salaat, dat je het met belangstelling verricht, dat je de shajatien van je afhoudt en dat je veilig bent van influisteringen. Indien deze influisteringen tijdens het gebed steeds vermeerderen, dan moet je drie keer op je linkerschouder blazen en je toevlucht zoeken bij Allah van de vervloekte shajtaan. Met de wil van Allah zal het dan van je weggaan. De Profeet صلى الله عليه و سلم adviseerde sommige metgezellen dit te doen toen hij werd gevraagd: “Oh Boodschapper van Allah, de shajtaan heeft mij in verwarring gebracht tijdens mijn gebed.”

Het is niet verplicht voor je om het gebed opnieuw te verrichten door de influisteringen, maar je behoort de soejoed assahw2 te verrichten als je bijv. de middelste tashahhoed bent vergeten of als je vergeet God te verheerlijken tijdens de roekoe’ of soedjoed. Als je twijfelt of je drie of vier rak’aat hebt gebeden tijdens het gebed van dhohr, dan tel je het als drie rak’aat en verricht dan nog een rak’aa. Hierna doe je de soejoed assahw voordat je de salaam verricht. Dit heeft de Profeet صلى الله عليه و سلم  ons bevolen te doen.

--------------------
1
Khoeshoe’= in gebed verzonken zijn, nederig, diepe eerbied, diep ontzag.
2 Soejoed assahw= twee sadjdat die je verricht na twijfel of vergeetachtigheid of na het verminderen of vermeerden van je gebed.

 

Influisteringen van de sjaitaan (2)

Sheikh ibn Baaz werd gevraagd: “Mijn probleem is dat zodra ik de moskee binnentreedt en mij tot de qibla wendt en de takbirat al-ihram verricht, ik twijfel of ik de takbirat al-ihram wel of niet heb opgezegd waarna ik het nog een keer zeg. Hierna lees ik soura al-Fatiha, waarna ik in verwarring raak en de soura weer opnieuw lees. Dit gebeurt mij in het bijzonder als ik achter de imaam bidt. Is mijn gebed op deze manier wel of niet juist en wat moet ik doen om af te komen van deze sahw (verwarring)?

Het antwoord: Het gebed is juist, maar je moet wel voor deze influisteringen waken. Dit doe je door je met belangstelling tot Allah te richten, door Zijn Grootsheid op te roepen als je het gebed intreedt en je met je hart tot Hem te richten. Daarnaast moet je je toevlucht zoeken tot Allah tegen de influisteringen van de vervloekte shajtaan.

 

Wat is de regel betreffende het verheffen van je stem voor degene die achter de imaam bidt?

Het antwoord: De sounna voor degene die achter een imaam bidt, is dat hij in stilte leest en dit geldt ook voor zijn smeekbedes, omdat er geen bewijs bestaat die dit toestaat. Als hij zijn stem zou verheffen, dan zou hij de anderen kunnen storen.

 

Het gezamenlijke gebed

Er werd sheikh ibn Baaz gevraagd: “Iemand treedt de moskee binnen voor het gezamenlijke gebed, terwijl de imaam bezig was met de laatste tashahhoed. Heeft hij de zegeningen van het gezamenlijke gebed?

Het antwoord: Het gebed wordt niet (als gezamenlijk) gerekend, mits je een rak’a haalt. Dit is geconcludeerd uit de woorden van de Profeet صلى الله عليه و سلم: “Wie op tijd is voor een rak’a van het gezamenlijke gebed, wordt het hele gezamenlijke gebed gerekend.” Maar wie door een geldige reden (zoals ziekte, etc) te laat komt, krijgt ook de zegeningen van het gezamenlijke gebed, omdat de Profeet صلى الله عليه و سلم zei: “Als een man ziek is of op reis is, dan worden hem de daden gerekend die hij in een gezonde staat zou hebben verricht.”

 

Het bidden in onreine kleding

Sheikh al-Uthaimeen werd gevraagd: Wat is de regel betreffende degene die in onreine kleding heeft gebeden terwijl hij daar niet van op de hoogte was?

Het antwoord: Als iemand in onreine kleding heeft gebeden en hij wist niet dat hij zich in onreine staat bevond, pas nadat hij zijn gebed heeft voltooid; of hij was er wel van op de hoogte voordat hij begon met bidden maar het vergeten was en het zich pas herinnerde na voltooiing van zijn gebed, dan is zijn gebed juist en hoeft hij het gebed niet opnieuw te verrichte. Dit komt doordat hij dit verbodene uit onwetendheid of vergeetachtigheid heeft gedaan. Allah de Verhevene zegt: {Onze Heer, bestraf ons niet als wij vergeten of als wij fouten maken.} [2:286] Vervolgens zei Allah zoals het overgeleverd is in Sahih Muslim: “Ik heb het gedaan.”

De Profeet صلى الله عليه و سلم heeft een keer het gebed verricht met zijn schoenen aan terwijl er zich iets onreins onder bevond. Tijdens het gebed heeft Gabriel hem er op attent gemaakt, waarna hij صلى الله عليه و سلم ze tijdens zijn gebed uittrok. Hij verrichtte het gebed niet opnieuw. Dit verhaal is een bewijs voor degene die er tijdens zijn gebed achterkomt dat hij iets onreins aanheeft, dat hij het uit kan trekken en verder gaat met zijn gebed. Dit is ook het geval voor degene die wist dat hij onreine kleding droeg en het was vergeten tot hij het zich tijdens zijn gebed herinnerde. Maar als hij er pas na zijn gebed achterkomt, dan hoeft hij het gebed niet te herhalen.

Zo een geval is anders dan het geval van iemand die het gebed verricht terwijl hij was vergeten om de woedoe te verrichten en daar pas na het gebed achterkomt. Hij moet de woedoe gaan verrichten en het gebed opnieuw verrichten.

 

Wat is de regel betreffende het sluiten van de ogen tijdens het gebed?

Het antwoord: Het sluiten van de ogen tijdens het gebed wordt afgeraden omdat het in strijd is met het gedrag van de Profeet صلى الله عليه و سلم, behalve als er een reden voor bestaat, zoals als er versieringen op het kleed of de muur aangebracht zijn of als er een sterke licht op hem wordt gericht die aan zijn ogen pijn doet.

 

Wat zijn de aanleidingen tot het verrichten van sujud as-sahw?

Sheikh al-Uthaimeen antwoordde op deze vraag: In het algemeen  zijn er drie redenen voor het verrichten van sujud as-sahw:

  1. Meer handelingen in het gebed verrichten dan wat nodig is.(een buiging ,een knieling extra…)
  2. Het niet verrichten van een handeling welke nodig is voor het gebed.(Je vergeet een plicht van het gebed…)
  3. Het twijfelen in je gebed.(je twijfelt of je drie of vier rak’at hebt verricht)

Wat betreft de vermeerdering uit vergeetachtigheid; het gebed is wel geldig maar die persoon moet wel sujud as-sahw verrichten na t-tasliem(het beeindigen). Als bewijs hiervoor is overgeleverd door Abou Huraira-moge Allah tevreden over hem zijn- dat de profeet صلى الله عليه و سلم zijn gebed beëindigde na twee rak’at te hebben gebeden tijdens een van de twee middag gebeden (Adhohr, of al ‘asr).De mensen herinnerden de profeet eraan wat hij had gedaan, waarna hij de twee overgebleven rak’at bad en na de t-tasliem de sujud s-sahw verrichtte.

En de hadith van Ibn Mas’oed, moge Allah tevreden over hem zijn, verhaalde dat de Profeet vijf rak’aat tijdens salaat dohr had gebeden. Toen hij wilde vertrekken, werd hem gevraagd: “Is het gebed vermeerderd?” Hij zei: “Hoezo?” Ze zeiden: “U heeft vijf rak’aat gebeden.” Hij vouwde zijn benen, richtte zich tot de Ka’ba en verichtte de sujud s-sahw. [overgeleverd door Bukhari en Muslim]

Wat betreft de vermindering: Als een persoon een roekn van de arkaan heeft weggelaten, dan heb je een van deze gevallen:

Of iemand herinnert het zich voordat hij bij hetzelfde onderdeel van de volgende rak’a aankomt: in dit geval moet hij terugkeren en deze roekn (verplicht onderdeel) en wat erna komt opnieuw verrichten. Een voorbeeld: Een man begint aan zijn gebed en verricht slechts één sajdah en staat meteen op zonder de djalsah en de tweede sajdah te verrichten. Tijdens het Koran oplezen in de tweede rak’a herinnert hij zich dat hij maar één sajdah heeft verricht. In dat geval moet hij meteen terugkeren om die vergeten sajdah te verrichten, opstaan en weer verdergaan met zijn gebed. Na voltooiing van zijn gebed, verricht hij de sujud s-sahw.

Of iemand herinnert het zich pas als hij aankomt bij het onderdeel die hij bij de voorgaande rak’a niet heeft verricht. In dit geval wordt deze tweede rak’a een vervanging voor de eerste waar hij een roekn heeft vergeten en wordt deze tweede rak’a dus beschouwd als de eerste rak’a en van daaruit gaat men verder. Een voorbeeld: De man die was vergeten de djalsah en de tweede sajdah te verrichten tijdens de eerste rak’a staat op en bidt verder. Pas als hij de sajdah van de tweede rak’a wil verrichten, herinnert hij zich dat hij het bij de eerste rak’a niet heeft gedaan. In dit geval wordt deze tweede rak’a gerekend als de eerste en bidt hij verder. Na voltooiing van zijn gebed, verricht hij de sajud s-sahw.

Als een persoon een waajib (verplicht onderdeel) vergeten heeft te verrichten, zoals bijv. het vergeten te zeggen van soubhana rabia l-‘adhiem tijdens de roekoe’, en hij herinnert het zich pas na het opstaan, dan gaat hij verder met zijn gebed zonder terug te keren. Voordat hij de tasliem verricht, moet hij de sujud s-sahw verrichten.

Wat betreft de twijfel tussen het vermeerderen en het verminderen, bijv. als hij twijfelt of hij drie of vier rak’aat heeft verricht; deze kan ook in twee gevallen worden verdeeld.

Als hij het waarschijnlijker acht dat hij een van de twee dingen (dus de vermeerdering of vermindering) heeft verricht, dan bouwt hij op hetgeen waar hij meer zeker van is en completeert het gebed. Na de tasliem verricht hij de sujud s-sahw. Een voorbeeld: Een man bidt het dohr-gebed. Hij twijfelt of hij in de derde of de vierde rak’a zit. Hij acht het waarschijnlijker dat hij zich in de derde bevindt. Hierna bidt hij dus nog één raká, verricht de tasliem en verricht de sujud s-sahw.

Als hij twijfelt tussen deze twee dingen (vermeerdering of vermindering) en het niet zeker weet, dan bouwt hij op de vermindering en completeert het gebed. Vóór de tasliem verricht hij de sujud s-sahw. Een voorbeeld: Een man bidt het dohr gebed en twijfelt of hij de derde of de vierde rak’a bidt. Hij twijfelt heel erg en weet het niet. Dan bouwt hij dus op hetgeen zeker is, dus de derde rak’a. Hij completeert het gebed en vóórdat hij de tasliem verricht, moet hij sujud s-sahw verrichten.

Conclusie: Hieruit kunnen wij concluderen dat sujud s-sahw vóór de tasliem wordt verricht in het geval hij een verplicht onderdeel niet heeft verricht, of hij twijfelt in het aantal rak’at en niet weet hoeveel hij er precies heeft gebeden.

Als hij het gebed vermeerdert of in het geval van twijfelen en het waarschijnlijker achten dat hij een bepaald iets heeft verricht; in deze gevallen moet hij de sujud s-sahw na de tasliem verrichten.

Arkaan s-salaat

Om een verschil te kunnen maken tussen een roekn en een wajieb, zal ik de arkaan en waajibaat vermelden zoals het vermeld staat in het boek van Salih ibn Ghanim Assadlaan (Taysier al-fiqh= het vermakkelijken van fiqh).

Arkaan:

  1. Takbierat al-ihraam
  2. Het staand bidden in de fard gebeden (als hij niet ziek is).
  3. Het oplezen van sourah al-Fatiha tijdens elke rak’a.
  4. De roekoe’.
  5. Het in kalmte opstaan na de roekoe’ .
  6. Soejoed.
  7. Het opstaan na de soejoed.
  8. Het zitten tussen de twee sadjdatain.
  9. Kalmte en dat is rust.
  10. De laatste tashahoed.
  11. Het zitten om de laatste tashahhoed te verrichten.
  12. Het opzeggen van de salaat op de Profeet.
  13. De tasliem.
  14. Tartieb (al de handelingen horen in volgorde te worden verricht).

Deze arkaan vervallen niet door onwetendheid, vergeetachtigheid en ook niet expres.

De Waajibaat:

  1. De takbier naast de takbierat al-ihraam.
  2. Het zeggen van: samie’a allahoe limen hamideh, zowel voor de imaam als voor degene die alleen bidt.
  3. Het zeggen van: rabbana walakal-hamd.
  4. Het één keer zeggen van sobhana rabija l-adhiem, tijdens de roekoe’.
  5. Het één keer zeggen van sobhana rabija l-a’la, tijdens de soejoed.
  6. De eerste tashahhoed.
  7. Het zitten voor deze tashahhoed.

Het gebed is ongeldig als je een van deze wajibaat expres weglaat, maar het is niet ongeldig uit onwetendheid of vergeetachtigheid.

 

Wat is de regel betreffende het handelen vóór de imaam tijdens een gezamenlijk gebed?

Sheikh al-Uthaimeen antwoordde: Het eerder dan de imaam handelen is verboden naar aanleiding van het woord van de Profeet: “Is degene die zijn hoofd heft vóór de imaam dan niet bang dat Allah zijn hoofd in de hoofd van een ezel verandert? Of dat Hij zijn gestalte verandert in die van een ezel?”[overgeleverd door Bukhari]

Dit is een dreigement voor degene die eerder dan de imaam handelt. Het is zo dat de dreigement alleen van toepassing is als iemand iets haraam doet of dat hij een plicht niet verricht.  Het is ook vastgesteld dat de Profeet Moehammad zei: “De imaam is vastgesteld opdat mensen hem zullen volgen. Als hij takbier verricht, verricht het dan ook. Verricht pas de takbier als hij het verricht. En als hij roekoe’ verricht, verricht het dan ook. Doe de roekoe’pas als hij het heeft verricht. [Overgeleverd door Bukhari]

Ter gelegenheid zeg ik: Iemand die achter een imaam bidt, kan tot één van de vier gevallen behoren:

  1. Moesabaqa: Dat hij met een handeling verricht, voordat de imaam eraan begint. Dit is haraam. Als hij als eerste de takbirat al-ihraam (dus voordat de imaam dat doet) verricht, dan is zijn gebed niet geldig.
  2. Moewafaqa: Dat hij tegelijkertijd met hem een handeling verricht, zoals bijv. roekoe’en sujud, etc. Uit bewijzen komt duidelijk naar voren dat het verboden is, omdat de Profeet zei: “Verricht geen roekoe totdat de imaam dat doet.” Sommige geleerden zeggen dat het afgeraden wordt en niet-haraam is, behalve in de takbierat-alihraam. Als hij tegelijkertijd deze takbira met de imaam verricht, dan is zijn gebed ongeldig en hij moet het nogmaals verrichten.
  3. Moetaba’a: Dat hij de handelingen van het gebed verricht, precies na de imaam. En zo hoort het te zijn.
  4. Het laatste is dat hij de imaam niet volgt zoals het geval van 3 en zo hoort het niet te zijn.

 

Verkorten van gebed

Er werd sheikh al-Uthaimeen gevraagd: Hoe lang is de afstand waar de reiziger het gebed mag verkorten? En is het toegestaan om twee gebeden samen te bidden zonder ze te verkorten?

Het antwoord: De afstand waar het gebed verkort kan worden is door bepaalde geleerden vastgesteld op ongeveer 83 kilometer. En sommige geleerden hebben het overgelaten aan al-‘orf3 om te bepalen of het om een reis gaat of niet, al is het geen 83 kilometer. Wat de mensen een reis noemen, is een reis en wat de mensen geen reis noemen, is geen reis, al is het 100 kilometer. Deze laatste is de keuze van sheikh al-Islaam Ibn Taymiyyah, moge God genadig met hem zijn. Dit is omdat Allah niet een bepaalde afstand heeft vastgesteld voor het verkorten van het gebed tijdens een reis en de Profeet heeft het ook niet gedaan.

Anas ibn Malik, moge Allah tevreden over hem zijn, heeft verhaald: “Het was de gewoonte van de Profeet als hij drie mijl of farasig4 aflegde, dat hij zijn gebed verkortte en twee rak’aat bad.”[overgeleverd door Muslim]

Deze uitspraak van sheikh al-Islaam ibn Taymiyyah komt het meest dichtbij de juiste mening.

En wanneer men in deze ‘orf van mening verschilt, kan men de eerste uitspraak van de geleerden aannemen die het aantal kilometers bepaald. En dat is ook een uitspraak van sommige grote imaams en Mojtahids5, dus degene die dit hebben gevolgd hebben in principe ook de juiste manier gevolgd.

(sheikh ibn Uthaimeen is van mening dat het bepalen van een reis door al-‘orf de juiste methode is.)

Wat betreft of het toegestaan is om al-jam’ te verrichten als het ook toegestaan is om al-qasr te verrichten; sheikh al Uthaimeen zegt hierover: Al-jam’ is niet verbonden aan al-qasr, al-jam’ is verbonden aan de behoefte eraan. Wanneer men het nodig acht om jam’ te verrichten, zowel tijdens een reis als geen reis, dan kan hij dat verrichten. Om deze reden verrichten de mensen al-jam’ tijdens hevige regenval die het voor de mensen bemoeilijkt om terug te keren naar huis. Of wanneer er een hevige, koude wind waait tijdens de winter. Of wanneer hij bang is dat zijn bezittingen verloren zullen gaan of vernietigd zullen worden, en dergelijke situaties. In sahih Muslim staat overgeleverd door Abdullah ibn Abbas, moge Allah tevreden met hem en zijn vader zijn; hij zei: “De Profeet heeft salaat dohr en asr samen gebeden en de maghreb en isha samen gebeden zonder dat er sprake was van angst of regen.” Ze zeiden: “Wat wil hij hiermee laten zien?” Hij zei: “Hij wilde zijn oemma geen ongemak bezorgen.”

En zo wordt het bepaald. Als men ongemak ondervindt in een bepaald geval, dan mag hij de gebeden samen bidden. En tijdens een reis is er sprake van ongemak en op basis hiervan mag iemand die op reis is jam’ verrichten, zowel vóór vertrek of tijdens zijn reis. Al-jam’ tijdens de reis is het meest aanbevolen en als men niet reist is het het meest aanbevolen om de jam’ niet te verrichten.

Als uitzondering hierop is als men verblijft in een plaats waar jama’a wordt gebeden; hier moet de reiziger gewoon naar de moskee gaan en jama’a met de moslims mee bidden. Dan verricht hij niet de jam’ en ook niet de taqsier, maar als hij niet op tijd is voor het gezamenlijke gebed, dan bidt hij wel de verkorte versie, zonder jam’ te verrichten, behalve wanneer het nodig is.

Dit is een globale vertaling van enkele fatwas van deze geleerden en mijn interpretatie ervan. Ik heb kleine veranderingen aangebracht, zonder inbreuk te doen op de inhoud en betekenis ervan.

3 Al-‘orf= de gewoonte van bepaalde landen of plaatsen om te bepalen of het reizen van A naar B wel of niet een reis betreft. 
4 Farasig= meervoud van farsag: lengtemaat 6 tot 8 kilometer.
5 Mojtahid= een islamitische geleerde die eigen interpretaties van de wet geeft.